Daltonprincipes in de praktijk:
Vrijheid in gebondenheid

Omdat het zo uitkomt, sta ik volgende week een dagje voor de klas. En wat voor een dag. Sint Juttemis, de dag die de kinderen zelf invullen. Ze hebben een lange lijst met activiteiten opgesteld. Ik sla aan het onderhandelen met ze, ik moet het zelf immers ook leuk vinden. Het kussengevecht en de disco vallen af en verstoppertje is eigenlijk veel leuker in het bos. Tekenen, drama, een uitgebreide, gezonde lunch, staan ook op de lijst. Dat zijn activiteiten die me aanspreken. En een beetje leerkracht van deze tijd staat ook een paar computergames toe: “Maar wel zonder dat akelige geblieb!” Zonder een spoor van onvrede komen we eruit, iedereen is gelukkig.

Op de dag zelf plukken twee kinderen een prachtige bos voorjaarsbloemen. Het lokaal ruikt meteen naar hyacinten en ribes. Na een korte instructie zet iedereen de boeketten met oliekrijt op papier. Stil en intens.
Aan de groepstafel kunnen steeds zes leerlingen hun krijtbloemen overschilderen met ecoline. Als ze tevreden zijn over het resultaat, spelen ze als vanzelf hun bliebloze game.

Een volgende wens gaat in vervulling: maar liefst drie kwartier buiten spelen. Vier kinderen blijven binnen om het buffet van meegenomen lekkernijen klaar te zetten. Even later is de klas omgebouwd tot een chic restaurant. Op een lange rij tafels staan de heerlijkste spijzen: kokospannenkoekjes met kers, spiesjes met worstjes en stukjes tomaat, gevulde eieren, ananas en aardbeien, stukjes appel en verse sappen. Ik vraag de leerlingen een kring om de rij tafels te maken en elkaars pinken vast te houden. Een moment stilte. “Het lijkt wel of we bidden,” fluistert een jongen. “Zoveel heerlijks, daar mag je ook wel even stil voor zijn,” predik ik. Iedereen eet met smaak en met plezier en strooit met complimenten.

Na het afruimen, opruimen en schoonmaken wordt het meubilair in toneelopstelling gezet. Een groepje van drie leerlingen krijgt een toneelopdracht op een strookje papier waarop staat wie, wat, waar en waarmee gespeeld wordt. Daarnaast krijgt het groepje een attribuut. Er volgt een korte, intense voorbereiding met als resultaat negen juwelen van eenakters.

Mijn intuïtie zegt dat zoveel tevredenheid vraagt om de parabel van de Japanse steenhouwer.

De steenhouwer hakt hele dagen met veel moeite grote brokken steen uit de rots. Als de keizer langs komt, wil hij dan ook het liefst keizer zijn. En zo geschiedt. Als de machtige zon zijn paleis verhit, wil hij het liefst de zon zijn. En zo geschiedt. Als een donkere wolk zijn stralen tegenhoudt, wil hij het liefst een wolk zijn. En zo geschiedt. Als hij zijn allesvernietigende donderbuien uitstort over de aarde, maar de rots onaangetast blijft, wil hij het liefst de rots zijn. En zo geschiedt. Maar als de steenhouwer de rots bij stukje en beetje kleiner maakt, wil hij het liefst de steenhouwer zijn. En zo geschiedt.

De Sint Juttemisdag is de ultieme Daltondag. Leerkracht en leerlingen hebben samen de dag ingevuld, samen de dag doorgebracht. Niemand die zeurde om meer, om langer, om lekkerder, om harder of om beter. Niemand die alles wilde en wel nu meteen! Leerkracht en kinderen voelen zich serieus genomen, ze stralen van rust en tevredenheid.

KARIN REEF