Daltonprincipes in de praktijk:
Beleving

Is geschiedenis eigenlijk maar een dor en stoffig vak? Is tijd alleen maar een abstractie waarover filosofen zich het hoofd breken? Kun je kinderen de geschiedenis laten voelen, kun je ze het verleden laten beleven, kan de oertijd tastbaar worden?

In de hal staat een ingenieuze tijdmachine met geheimzinnige knoppen en toetsen, met raadselachtige lampjes en met vreemde bliepgeluiden. Kinderen van vier tot twaalf raken er niet op uitgekeken. Werkt hij eigenlijk? Bestaat er een sleutel voor? Is er een code? Wie is er in staat de code van de tijd te kraken?

De tijdmachine heeft de groepen vier teruggebracht tot aan de Middeleeuwen. Diepe rust, hevige concentratie, rode konen, hard knedende kleihanden. Overal in het lokaal verrijzen schitterende kastelen, compleet met torens, kantelen en ophaalbruggen. Een meisje dat gewerkt heeft als een middeleeuwer, stuit op problemen als een middeleeuwer. Ze heeft haar kasteel zo hard op haar tafel gedrukt dat het er met geen mogelijkheid meer af kan.

Wie loopt daar nu weer? Vaag herken ik een collega. Hij is geheel en al gehuld in een camouflagepak, kan zo naar het front. De gymles die hij geeft, heeft veel weg van een soldatendril. De tijdmachine heeft de groepen zes teruggezet in de tijd van Napoleon. Napoleon komt de twijfelachtige eer toe, de uitvinder van de dienstplicht te zijn. Trouwens het hele Franse leger staat in slagorde opgesteld in de vensterbank, klaar voor de Slag bij Waterloo.

Groep drie bevindt zich in de Vikingtijd. Boven het normale alfabet hangt het runenalfabet. Aan wie het maar horen wil, leggen de kinderen enthousiast overeenkomsten en verschillen uit. Eenmaal op dreef is één van de jongetjes niet meer te stuiten:
“Er bestaan heel veel verschillende alfabetten. De Egyptenaren hadden…, hoe heet het ook weer…, oh ja…, hiërogliefen. Arabieren, Grieken en ook Russen hebben allemaal eigen letters…”

Onmiskenbaar Griekse amforen met van die zwarte silhouetten van discuswerpers en waterdragers staan er in de gang. Houtskooltekeningen van tenten en vuurtjes van de eerste verzamelaars hangen aan de wand. Een vervaarlijk kleurige dinosaurus van karton staat op wacht. De kop van Caesar op een zuil staat in vijfvoud opgesteld in Maan. Romeinse tempels met friezen en timpanen vind je daar dus ook.

De tijdmachine brengt de bovenbouwers niet zo ver terug in de tijd. Ze blijven dichtbij huis en bevinden zich midden in de onafzienbare Tweede Wereldoorlog. Overal in het gebouw bereiden ze in kleine groepjes een presentatie voor: over Anne Frank, het verzet, onderduiken, de bevrijding…

Natuurlijk, feitenkennis opdoen uit een geschiedenisboek is net zo noodzakelijk als het leren van het alfabet. Maar een historische gebeurtenis beleven alsof je er zelf een rol in speelt, dat is pas een ervaring.

KARIN REEF