Daltonprincipes in de praktijk:
Beleving

In Maan hangen naast elkaar de portretten van leerkrachten. Het zijn geen gewone foto’s. Een kunstenaar is bezig geweest. De rimpels zijn vreemd geëgaliseerd, de kleuren zijn maf, de vlakverdeling is perfect. Maar de portretten zijn vooral bijzonder omdat de kunstenaar telkens weer gezien heeft wie hij voor zich had. Ze zijn met aandacht en liefde voor de geportretteerde gemaakt.
Er is dus ongelofelijk veel tijd aan besteed, maar waarom in vredesnaam? Wat is het nut van al dat werk?
Het openingsthema Kunst en Kitsch heeft ook de leerkrachten en sommige ouders heel veel werk en tijd gekost. Maar wat is het nut van al dat werk? Hebben ouders en kinderen er zo intensief kennis van genomen, er zoveel plezier aan beleefd, er nog zo lang over nagepraat, dat het al die moeite waard was? Hebben ze gezien waaraan die kunstenaar, leerkrachten en ouders met zoveel inzet gewerkt hebben?

Het thema werkt nog dagenlang door. Er zijn kinderen die zichzelf of iemand anders tekenen. Zo goed en zo kwaad als het gaat, maken ze hun eigenheid zichtbaar. In een andere groep maakt de juf een zwart-wit foto van haar leerlingen. Iedere leerling kleurt zijn eigen foto in. Zonder moeite herken je de duivel, de heks of de engel.
Andere leerlingen maken stillevens in allerlei soorten en maten. Een jongen zit in het atelier van Rembrandt. In diepe concentratie tekent hij een olielamp na. Alles precies in de juiste verhouding, met de goede schaduw en prachtig op het vlak.
Bij geen enkele les is deze jongen ooit zo vol overgave aan het werk geweest.
“Het komt door de stilte hier en al die zachte doeken aan de muur. Daarom lukt het zo goed,” zegt hij bij het verlaten van de kleine ruimte.
In de onderbouw worden zelfportretten besproken. Er ligt een boek met portretten op tafel. Een kleuter ziet een van de afbeeldingen en roept: “Die is van Picasso, dat zie je meteen. Kijk, dat gezicht klopt niet.” Als hij later met twee vriendjes de zelfportretten van een oude en een jonge Rembrandt ziet hangen, moeten die echt mee naar zijn klas.
In een van de groepen drie ligt een heftig, fel geschilderd doek. Het fascineert me en ik vraag de kleine kunstenaar of het te koop is. Hij twijfelt, omdat hij het zelf ook erg mooi vindt.
“Je mag er wel een kopie van maken,” zegt hij, “dan houd ik deze.”

De eerste schoolweken kijken leerkrachten wie ze in hun nieuwe groep voor zich hebben. Na verloop van tijd slagen de meesten erin om door de groep heen dit ene unieke kind te zien. Veel leerkrachten kijken door tekening of schilderwerk heen om een kind dieper te leren kennen. Ze stellen hun mening over een kind bij of ze zien de indruk bevestigd die ze al hadden.

Vandaag en maandag is er heel veel werk te zien in school. Van klein tot groot is er geknutseld, getekend, geschilderd, geplakt en gespat: kunst en kitsch. Het nut van zo’n tijd en energie vretend project is op geen enkele manier te meten. Al beleef je sommige dingen nog zo intens, ze zijn onmeetbaar en er volgt dan ook geen Cito-toets. Maar daarom zijn ze nog wel onmetelijk zinvol!

KARIN REEF