Dalton-principes in de praktijk:
Vrijheid in gebondenheid

De ochtend in groep vijf begint met een verhaal.

Een vader en zijn zoon zitten gevangen op een eiland. Ze maken hun zelfgefabriceerde vleugels aan hun lichamen vast. De vader met al zijn levenservaring waarschuwt de zoon voor de gevaren:
“Vlieg niet te laag, Ikarus, de golven zullen je vleugels natspatten en dan worden ze te zwaar. Vlieg niet te hoog, Ikarus, de zon zal je vleugels verbranden en de was doen smelten.”
Dan gaan ze op zoek naar de vrijheid. Maar de jonge Ikarus slaat de goede raad van zijn vader in de wind. Hij stijgt op naar de zon, hoger en hoger. De was smelt, zijn vleugels laten los en met een duizelingwekkende snelheid stort hij in zee.

De kinderen zitten ademloos te luisteren. Dan spelen ze het verhaal na. Aangrijpend levensecht valt de kleine Ikarus neer. Ze hebben twee dagen om aan de tekening over het verhaal te werken, ook tijdens het werkuur:
“Maar werk er niet te lang aan, want dan komt je planner niet af. Werk er niet te kort aan, want dan ben je niet tevreden over het resultaat.”

Het werkuur verloopt voorbeeldig. Het stoplicht staat op rood en een kwartier lang is het helemaal stil. Maatjestaken kunnen nu dus ook even niet. In alle rust kan ik leerlingen met startproblemen op gang helpen. Als het stoplicht op oranje staat, gaan de kinderen zachtjes met elkaar in overleg. Ondertussen doe ik mijn ronde. Overal ligt het Dalton-blokje op tafel. Als het vraagteken boven ligt, ben ik even nodig. Met een prachtig klassieke Dalton-term heet dit: weldoend rondgaan. Gedurende de laatste tien minuten van het werkuur ronden de kinderen hun werk af. Ze kijken een taak nog eens na en ruimen hun spullen op. We evalueren het werkuur. Ik prijs ze de hemel in.

In de loop van de dag is duidelijk geworden dat de groep prijs stelt op rituelen en afspraken. We vieren een verjaardag. Zoals altijd moet het licht uit en de kaarsjes aan tijdens het zingen van Lang zal hij leven. Als iemand daarna een spreekbeurt houdt, gaan de leerlingen zoals altijd op hun vaste plek in de kring zitten. In rust en redelijkheid, net zoals altijd, geven ze feedback aan de spreekster. Een voorbeeldig klasje? Nee, net zoveel druktemakers en dromers als in elke klas. Maar deze kinderen weten wel hoe je de dingen doet, ze kennen de gang van zaken, zijn er vertrouwd mee, kunnen ermee uit de voeten.

In de pauze oefent groep acht de musical: een wonderbaarlijk geordende chaos. Kinderen die weten hoe je de dingen doet, die de gang van zaken kennen, zich er vertrouwd mee voelen en ermee uit de voeten kunnen.

Als Ikarus op een Daltonschool had gezeten, was het ongetwijfeld beter met hem afgelopen.

KARIN REEF